Zredukowani, zbędni, zapomniani. Polska wobec Wielkiego Kryzysu
18/03/2026
Copyright classification
Data of the object
-
Name / Title
Zredukowani, zbędni, zapomniani. Polska wobec Wielkiego Kryzysu -
Type
-
Category
-
Chronological range
-
Execution date
18/03/2026 -
Duration
1h 56min 8sek -
Persons performing
-
Inventory number
MHP-04-4797 -
Copyright classification
-
Permalink
Description
Punktem wyjścia do debaty była książka Kamila Piskały „Zredukowani. O społecznych skutkach Wielkiego Kryzysu”, oparta na bogatych źródłach statystycznych, reportażowych i pamiętnikarskich. Autor pokazuje II Rzeczpospolitą widzianą od dołu. To opowieść o społeczeństwie, które w krótkim czasie zostało brutalnie „zredukowane” – materialnie, zawodowo i symbolicznie.
Czy Wielki Kryzys w Polsce to tylko wykresy spadków, statystyki bezrobocia i upadłe przedsiębiorstwa? A może przede wszystkim historia ludzi – zredukowanych, zbędnych, zapomnianych?
Wielki Kryzys lat 30. XX wieku kojarzy się przede wszystkim z masowymi bankructwami i załamaniem produkcji. Rzadziej – z konkretnymi ludźmi. Tymczasem był to jeden z najdramatyczniejszych momentów w dziejach II Rzeczypospolitej. Czas masowego bezrobocia, głodu i głębokiego poczucia degradacji społecznej. Dla setek tysięcy osób kryzys nie był abstrakcyjnym „załamaniem koniunktury”. Był doświadczeniem utraty pracy, godności i wiary w jutro.
W trakcie spotkania rozmawialiśmy o tym, jak Wielki Kryzys zmienił relacje społeczne w Polsce, jak wpłynął na codzienne strategie przetrwania, język opisu biedy i wyobrażenia o państwie. Zastanowiliśmy się także, dlaczego to doświadczenie zostało w dużej mierze wyparte z pamięci zbiorowej przez traumę II wojny światowej – i czy bez zrozumienia lat 30. da się w pełni pojąć historię II Rzeczypospolitej. Debata była również okazją do postawienia pytania o aktualność tamtych doświadczeń: o to, co historia Wielkiego Kryzysu mówi nam dziś o wykluczeniu, niepewności pracy i społecznych kosztach załamań gospodarczych.